Streisand Etkisi: Yasaklanan Şeyler Neden Daha Fazla Yapılır

Streisand Etkisi: Yasaklanan Şeyler Neden Daha Fazla Yapılır

HaberAbi 02 Nis 2022 Yaşam 40  0

Günümüzde teknolojinin inanılmaz süratli gelişimi ve internetin her yerden ulaşılabilirliği sayesinde farklı yerlerde yaşamak, beşerler ortasındaki bağlantısı kesemiyor. Bu cins durumlarda beşerler, bilgilere inanılmaz süratlerde ulaşılan ve bu bilgilerin tıpkı süratle yayılabildiği toplumsal mecralarda toplanıyor.

Toplumsal medya platformlarının ya da genel olarak internetin her noktadan ulaşılabilirliği, genel prestiji üst düzeyde olan ünlü bireylerden, şirketlerden, devlet yöneticilerinden ve daha nicelerinden gelen bilgileri hayli kritik kılıyor. Bu saydıklarımız, prestijlerini zedeleyen yahut yalnızca görülmesini istemedikleri bir şey yayıldığında doğal olarak çabucak onu ortadan kaldırmaya çalışır. Ama vakit zaman bunun zıt tepmesiyle Streisand tesiri gerçekleşir.

Nereden geliyor bu Streisand tesirinin ismi?

Ülkemiz de dâhil olmak üzere dünyanın her yerinden örnekleri bulunan bu durumun kökleri 2003 yılına kadar uzanıyor. Çıkışını tetikleyecek olaya gelirsek; ABD’li fotoğrafçı Kenneth Adelman, Kaliforniya’daki Malibu kıyılarında gerçekleşen erozyona dikkat çekmek için bu kıyıları fotoğraflıyor.

Burada fotoğrafçının gayesi yetkililerin dikkatini çekmek olsa da 12.000 fotoğrafın ortasında kendi meskeninin de bulunduğu müzikçi ve oyuncu Barbra Streisand, özel hayatı ihlâl etme gerekçesiyle Adelman’e 50 milyon dolarlık dava açıyor. Lakin mahkeme, fotoğrafçının bâtın çekim üzere bir maksadının olmadığına ve özel hayatı ihlâl çerçevesinde pahalandırılacak bir şeyin görünmediğine karar veriyor.

Sonuç olarak Streisand’ın meskeninin fotoğraflarını(!) kaldırtma gayreti adeta aykırı tepiyor ve bu dava ile büyük kitlelere yayılıyor. Üstüne Streisand, fotoğrafçıya 150 bin dolardan fazla ödeme yapmak zorunda kalıyor. Ortadan geçen vakitle birlikte bu duruma Streisand tesiri ismi veriliyor.

Öne çıkan örneklerine gelin birlikte bakalım:

Taksicilerin, Uber’in önlerine geçmesini önlemek için yaptığı aksiyonlar:

Burada taksicileri kötülemek yahut Uber’i yüceltmek üzere bir gayemiz bulunmuyor ama gerçekleşen olayların, Uber’i ortadan kaldırmak yerine ününü artırdığı bir gerçek. Üstelik bu durum yalnızca ülkemizde değil, dünyanın farklı yerlerinde de yaşandı.

2014 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yaptığı “Twitter’ın kökünü kazıyacağız” açıklaması:

Günümüzde hâlâ toplumsal medyanın ne kadar hakikat kullanıldığı tartışılıyor. Ancak bu, tabir özgürlüğü üzere hususları da işin içine katmamızı gerektiren farklı bir tartışma konusu. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu kelamları Twitter kullanıcı sayısını azaltmaktan çok sayıda kullanıcının reaksiyon göstermesine yol açmıştı.

2013’te ünlü müzikçi Beyoncé’nin Harika Bowl performansından alınan fotoğrafların kaldırılmasının talep edilmesi:

Bu fotoğraflar, ‘En Yabanî Anlar’ (Fiercest Moments) başlığı altında paylaşılmıştı. 33 fotoğrafın bulunduğu siteden nazikçe fotoğrafların kaldırılması istendi. Daha sonra fotoğrafları paylaşan Buzzfeed, bunların kaldırılmasının talep edildiği maili de dâhil ederek tekrar paylaşım yaptı.

Sonuç olarak birincisinde pek dikkat çekmeyen fotoğraflar, tekrar paylaşılınca geniş kitlelere yayıldı.

Samsung ve YouTuber ghostlyrich ortasında yaşanan Galaxy S4 gerginliği:

Bu olayda ghostlyrich, YouTube kanalına Galaxy S4 modelinin sebepsiz yere alev aldığını gösteren bir görüntü yüklemişti. Daha sonra Samsung’a ulaşan YouTuber, görüntüyü kaldırması ve misal bir içerik yüklememesine karşılık yeni bir telefon göndermeyi teklif etti.

Daha sonra yüklediği bir görüntüde bu durumdan bahsedip Samsung’un güvenlik konusunda kâfi takviyesi sağlamadığına ve bu sebeple inanç vermediğine değindi. Bu görüntü 1 milyondan fazla şahsa ulaşarak Samsung’un prestijini büyük ölçüde zedeledi.

Çin’in uyguladığı devasa ölçüdeki sansürün, vakitle popülerleşen VPN yoluyla aşılması:

İdaredekiler yahut medya kuruluşlarının başındakiler, halkın görmesini istemediği şeyleri sansürlemiş, lakin bu sansürler VPN yoluyla aşılınca büyük bir geri tepmeye yol açmıştı. 2018’de Çinli internet kullanıcılarından toplumsal medyada alınan yanıtlar üzerine yapılan bir çalışmayla ortaya çıkan bu durum sayesinde günümüzde gereksiz ve yanlış sansür durumundan daha çok kişi haberdar.

Tarih bu üzere birbirinden farklı örneklerle dolu. Bununla orantılı olarak günümüzde bu olayların başında kelam sahibi olan bireyler daha şuurlu olsa da hâlâ bu cins olayların karşımıza çıktığı oluyor. Bu duruma örnek olarak gösterebileceklerinizi yorum kısmında paylaşabilirsiniz.

Kaynaklar: 1, 2, 3, 4, 5

Denizlerde Gizemli Bir Şekilde Kaybolan 8 Geminin Hikâyesi
Denizlerde Gizemli Bir Şekilde Kaybolan 8 Geminin Hikâyesi
Ukrayna'da Son Durun: İki Ülke Lideri Türkiye'de Görüşecek
Ukrayna’da Son Durun: İki Ülke Lideri Türkiye’de Görüşecek
Türk Halkının Yarısından Fazlası Giderlerini Karşılayamıyor
Türk Halkının Yarısından Fazlası Giderlerini Karşılayamıyor
Milli Savunma Bakanlığı, Mayın İmha Görüntülerini Paylaştı
Milli Savunma Bakanlığı, Mayın İmha Görüntülerini Paylaştı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.